SARDİNYA ADASI
Akdeniz'in ikinci büyük adası olarak bilinen ada , İtalya'nin özerk yönetilen ve değişik ırkların harmanlandigi bir yerleşim birimidir. Sardinya da kullanılan dil , Roma imparatorluğu zamanında kullanılan klasik Latince ye en yakın dil olarak kabul edilen Sarduca'dir. Sarduca ve İtalyanca , İtalyan anayasasına göre yasal kabul edilmiştir. Adanin Kuzeybatısında bulunan Alghero özerk bölgesi; Barcelona'dan başka Katalanca'nin konuşulduğu tek yerleşim bölgesidir. Hatta bayrakları da Klasik Katalan bayrağı gibidir. Sardinya adasi İtalya'nın çok özel bir özerk bölgesidir. "Çok özel bir özerk bölgesi " ifadesini biraz garip bir terim gibi kabul edebilirsiniz. Ancak bir sebebi olduğunu söylemeliyim. Sassarese, Gallurese, Alghera Katalancası ve Tabarchino dillerini konuşan çok az insan kalsa da halen konuşuluyor... Yani adada resmi olarak altı dil kullanılıyor.
Bizim Trakya büyüklüğünde bir alana sahip olan Sardinya adasında bu kadar dilin konuşulmasını nedeni tarihidir. Tarih boyunca sırasıyla Fenikeliler , Kartacalılar, Romalılar adayı yonetmislerdir. Sonrasinda Roma ikiye bölününce bir germen ırkı olan kuzeyli Vandallar (klasik Ruslarin sıcak denizlere inme arzusu gibi) bu adayi isgal isgal ederek sıcak denizlere ulasmışlardir. Vandallar dan sonra bütün Avrupa 'yı kasıp kavuran Emevilerin İslamiyetin bayrağını Endülüs'e taşıdığı dönemlerde Fatımiler adaya egemen olmuşlardır. Fatimileri de İtalya'dan gelen Pisalılarla Cenovalılar adadan silmişlerdir. Bu kadar milletin geldiği yerde Aragon ve Katalanlar adada uzun bir süre kalmışlardır. 1700'lü yıllarda İngiltere İspanya'nin karışmasini fırsat bilip
( Huylu huyundan hiç vazgeçmiyor!) kısa bir sure Sardinya'nin hakimi olmuştur. Daha sonra Ada; İspanya ile Avusturya arasında gidip gelirken Fransa'da biraz tabiri caiz ise topa girmiş. Bu kadar isgal ve savasin sonunda Sardinya İkinci dünya savaşı sonrasında İtalya'nın bir parçası haline gelmiş.
Tarihi karışık, Etimolojisi (kökenleri) karmakarışık olan özerk bir bölgenin bayrağı da adanin dokusuna uygun olarak ilginç (başka bir kelime bulamadığım için ilginç dedim😊) Önce bunun bir ülkenin bayrağı olabileceğini düşünemedim. Ama bu adanin bayrağıymış ve sekizyüz yıldır da kullaniliyormuş.
Bayrak; beyaz zeminin kırmızı bir haç ile dörde bölündüğü, dört bölümde de başları sağa bakan ve bandanalı dört ayri zencinin olduğu bir sembol..
Daha sonra, bir de sola bakan, gözleri bağlı ve küpeli olan zencilerin oldugu bir bayrakları daha olduğunu da gördüm. Sonra farkını sordum; gözleri açık zencilerin olduğu bayrak 1999'da kullanıma alınan son bayrakmış. Neden böyle olduğunu adalıların da anladığını çok düşünmüyorum... Bayrakta ki zenciler aslında zenci degil Bizim "Magribi" onların Moor dediği Kuzey Afrikalı Müslümanlarmış.
Bütün Avrupa nin zamanında üzerinde yaşadığı bir adada neden dört Magribi nin resmi var deyince ; adayı üç asırdan fazla yöneten Aragonların bayraginda dort Magribi resmi var.Bunlar da Aragonların Müslümanları yenerek kazandıkları Zaragoza, Valencia, Murcia ve Balear adalarındaki dört savaşı sembolize ettiği sanılıyormuş.
Tarih , köken, dil ve bayrak derken gezi notlarına geçemedim. Ancak bu kadar karmaşık ve bu kadar karmaşıklığın yakisabilecegi bir yer olabilir mi ? Sorusunun cevabı kocaman bir Evet! Açıklamalar bir sonraki yazıda...
Akdeniz'in ikinci büyük adası olarak bilinen ada , İtalya'nin özerk yönetilen ve değişik ırkların harmanlandigi bir yerleşim birimidir. Sardinya da kullanılan dil , Roma imparatorluğu zamanında kullanılan klasik Latince ye en yakın dil olarak kabul edilen Sarduca'dir. Sarduca ve İtalyanca , İtalyan anayasasına göre yasal kabul edilmiştir. Adanin Kuzeybatısında bulunan Alghero özerk bölgesi; Barcelona'dan başka Katalanca'nin konuşulduğu tek yerleşim bölgesidir. Hatta bayrakları da Klasik Katalan bayrağı gibidir. Sardinya adasi İtalya'nın çok özel bir özerk bölgesidir. "Çok özel bir özerk bölgesi " ifadesini biraz garip bir terim gibi kabul edebilirsiniz. Ancak bir sebebi olduğunu söylemeliyim. Sassarese, Gallurese, Alghera Katalancası ve Tabarchino dillerini konuşan çok az insan kalsa da halen konuşuluyor... Yani adada resmi olarak altı dil kullanılıyor.
Bizim Trakya büyüklüğünde bir alana sahip olan Sardinya adasında bu kadar dilin konuşulmasını nedeni tarihidir. Tarih boyunca sırasıyla Fenikeliler , Kartacalılar, Romalılar adayı yonetmislerdir. Sonrasinda Roma ikiye bölününce bir germen ırkı olan kuzeyli Vandallar (klasik Ruslarin sıcak denizlere inme arzusu gibi) bu adayi isgal isgal ederek sıcak denizlere ulasmışlardir. Vandallar dan sonra bütün Avrupa 'yı kasıp kavuran Emevilerin İslamiyetin bayrağını Endülüs'e taşıdığı dönemlerde Fatımiler adaya egemen olmuşlardır. Fatimileri de İtalya'dan gelen Pisalılarla Cenovalılar adadan silmişlerdir. Bu kadar milletin geldiği yerde Aragon ve Katalanlar adada uzun bir süre kalmışlardır. 1700'lü yıllarda İngiltere İspanya'nin karışmasini fırsat bilip
( Huylu huyundan hiç vazgeçmiyor!) kısa bir sure Sardinya'nin hakimi olmuştur. Daha sonra Ada; İspanya ile Avusturya arasında gidip gelirken Fransa'da biraz tabiri caiz ise topa girmiş. Bu kadar isgal ve savasin sonunda Sardinya İkinci dünya savaşı sonrasında İtalya'nın bir parçası haline gelmiş.
Tarihi karışık, Etimolojisi (kökenleri) karmakarışık olan özerk bir bölgenin bayrağı da adanin dokusuna uygun olarak ilginç (başka bir kelime bulamadığım için ilginç dedim😊) Önce bunun bir ülkenin bayrağı olabileceğini düşünemedim. Ama bu adanin bayrağıymış ve sekizyüz yıldır da kullaniliyormuş.
Bayrak; beyaz zeminin kırmızı bir haç ile dörde bölündüğü, dört bölümde de başları sağa bakan ve bandanalı dört ayri zencinin olduğu bir sembol..
Daha sonra, bir de sola bakan, gözleri bağlı ve küpeli olan zencilerin oldugu bir bayrakları daha olduğunu da gördüm. Sonra farkını sordum; gözleri açık zencilerin olduğu bayrak 1999'da kullanıma alınan son bayrakmış. Neden böyle olduğunu adalıların da anladığını çok düşünmüyorum... Bayrakta ki zenciler aslında zenci degil Bizim "Magribi" onların Moor dediği Kuzey Afrikalı Müslümanlarmış.
Bütün Avrupa nin zamanında üzerinde yaşadığı bir adada neden dört Magribi nin resmi var deyince ; adayı üç asırdan fazla yöneten Aragonların bayraginda dort Magribi resmi var.Bunlar da Aragonların Müslümanları yenerek kazandıkları Zaragoza, Valencia, Murcia ve Balear adalarındaki dört savaşı sembolize ettiği sanılıyormuş.
Tarih , köken, dil ve bayrak derken gezi notlarına geçemedim. Ancak bu kadar karmaşık ve bu kadar karmaşıklığın yakisabilecegi bir yer olabilir mi ? Sorusunun cevabı kocaman bir Evet! Açıklamalar bir sonraki yazıda...
Yorumlar
Yorum Gönder