İMPARATORLARI ÖLDÜREN SPOR;
ÇEVGEN/ÇÖĞEN/POLO

   
         Polo, at üzerinde  ucu tokmaklı sopalarla, çim üzerinde  bir topa vurup topu rakip kalelere sokmak amacıyla oynanan bir oyundur.  İngiliz Hurlingham Kulübü tarafından yönetmeliği     çıkarılmıştır.  Günümüzde Ingiliz aristokrasisin çok önem verdiği ve oynadığı bir oyundur. Tüm dünyada İngilizlerin bulduğu ve yaydığı bir oyun olarak bilinir.
        Polonun tarihi ile anlatılan herşeyin doğru olmadığını biraz tarihin tozlu sayfalarında dolaşırsak anlayabiriz.
          Bu oyun aslında MÖ.6.yüzyıldan beri oynanan bir oyundur. Günümüzde  Polo denilen bu oyuna  Türkler "Çevgen"  Persler de" Çöğen" adını vermişlerdir.
          Şehname'de İlginç bir anektod vardır;
Persler ile Turkler karşılıklı bir çevgen maçı yapar ve "acemi" olan Türkler kazanır...
            Çevgen Hunlarla  Hindistan'a girmiştir. Babür Türkleri bu oyunu çok sevmiş ve oynamıştır. Çinliler  Çevren oyununu  Türk olan Tang Hanedanlığı döneminde öğrenmiş  ve Türkler gibi Süvarilerini eğitmek için kullanmışlardır. Selçuklu ve Osmanlı dönemindeyse önem verilen  çevgen, 12.yy'da Doğu Roma'da asiller tarafından da oynanmıştır.
        Türk topluluklarında o kadar rutin hayata girmiştir ki;  kadınların  erkekleri zorlayacak şekilde oynadığı  bile rivayet edilmektedir.
        Hz.Hüseyin'in şehit edilmesinden sonra başının çevganla oynanmasından sonra yasaklanan oyun, zamanla Müslüman-Türk camiasını özellikle de Türkiye'yi etkilemiştir.
      Hindistan'dan sömürgeci İngilizlerin eline  geçince artık kadın erkek oynadığımız  Çevgenimiz  veya Perslilerin Çöğen'i  artık bir batı ve zengin sporu olan Polo haline dönmüstür.
      Azerbaycan Türkleri sahip çıkmış ve  Çevgân /Chovgan şeklinde 2013 yılında, UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne girmiştir.
        Böylece İran, Çin, Hindistan ve İngiltere bu oyunun kendilerine ait olduğu iddialarını da boşa çıkarmıştır.
       Çevgen ve birçok sultan, şah, imparator ile ilgili hatırı sayılır ölçüde söylentiler de mevcuttur. Söylentilerden birine göre Pers İmparatoru 2. Şapur, bu oyunu 316 yılında 7 yaşındayken komşusu Bizanslılardan öğrenmiş.
      İmparator 1. Basil oyunu değerli hale getirmiş, İmparator Aleksandros ise çevgen oynarken yorgunluktan ölmüş.
        Oynarken ölenler arasında biri Delhi Türk Sultanlığının kurucusu Kutbiddin Aybek. Esirlikten İmparatorluğa yükselen Aybek, kurduğu imparatorluğu Çevgen yüzünden sadece 4 yıl yönetebilmiştır.
         Gazneli Mahmutun oğlu Mesut'un  hükümdarlığı sırasında çevgen oynarken vefat ettiği de  bilinmektedir.